Top 7 lưu ý về diễn viên sân khấu khi đi xem kịch
Có lẽ bạn cũng từng mua vé chỉ vì thích một gương mặt quen trên màn ảnh truyền hình. Nhưng khi ngồi xuống ghế khán phòng, cảm giác thường khác hẳn. Diễn xuất trên sân khấu có nhịp điệu riêng, và khán giả lần đầu đến xem rất dễ bất ngờ. Chúng tôi theo dõi kịch nói Sài Gòn đã nhiều năm nay, nên bài viết này tổng hợp những điều thực tế nhất khi bạn muốn chọn đúng vở và đúng nghệ sĩ. Nếu bạn đang tìm hiểu về các diễn viên & nghệ sĩ đang hoạt động trên sân khấu, đây là điểm khởi đầu phù hợp.
Diễn viên sân khấu khác người nổi tiếng trên màn ảnh ở điểm nào?
Diễn viên sân khấu diễn trực tiếp trước mặt khán giả. Không có cảnh quay lại, cũng không có hậu kỳ để che lỗi. Một câu thoại ngập ngừng hay một nhịp diễn lệch đi là cả hàng ghế cuối cũng nghe thấy rõ. Vì thế, người diễn phải luyện tập kỹ hơn nhiều so với người chỉ đứng trước ống kính.
Người nổi tiếng trên phim thường được biết đến nhờ gương mặt, lịch quay hay chiến dịch truyền thông. Còn diễn viên kịch thường gắn bó với một đoàn, một sân khấu và một cách diễn riêng. Khi chọn vở, bạn nên nhìn vào nền tảng đó trước, rồi mới đến độ nổi tiếng. Điều này đặc biệt quan trọng với những ai muốn xem kịch thường xuyên.
Danh sách lưu ý này là tổng hợp theo tiêu chí của chúng tôi, không phải bảng xếp hạng tuyệt đối. Cách kiểm chứng đáng tin nhất vẫn là bạn tự xem thử một vở.
Phân biệt diễn viên kịch, diễn viên phim và nghệ sĩ đa năng
Trước hết, hãy xem nghệ sĩ được đào tạo ở đâu và gắn bó với sân khấu nào. Thông tin này giúp bạn đoán được phong cách diễn xuất. Một người quen với kịch nói thường giữ nhịp thoại chặt chẽ. Ngược lại, người chủ yếu quay phim có thể cần thêm thời gian để thích nghi với không gian sân khấu nhỏ.
Nhiều nghệ sĩ đi lại giữa phim và kịch, điều đó không có gì xấu. Tuy vậy, bạn nên xem lịch diễn thực tế để biết họ có đứng sân khấu đều đặn hay không. Một tên tuổi chỉ xuất hiện trong vài vở rồi biến mất thì khó đoán được chất lượng lâu dài.
Kiểm tra danh hiệu và học vị theo nguồn chính thức
Các danh hiệu như nghệ sĩ ưu tú hay nghệ sĩ nhân dân do hội đồng có thẩm quyền trao. Muốn chắc chắn, bạn nên đối chiếu trên thông tin của cơ quan chủ quản hoặc đoàn nghệ thuật. Đừng chỉ tin một bài đăng mạng xã hội, vì thông tin được chia sẻ lại rất dễ sai lệch.
Tuy nhiên, danh xưng cao không đồng nghĩa với việc vở diễn hợp gu bạn. Một nghệ sĩ có danh hiệu vẫn có thể không phù hợp với kịch gia đình nhẹ nhàng mà bạn đang tìm. Hãy xem danh hiệu như một tín hiệu tham khảo, không phải lý do duy nhất để mua vé.
Xem lịch sử diễn xuất theo vở, đừng chỉ nhìn tên tuổi
Thay vì hỏi nghệ sĩ này có nổi tiếng không, hãy hỏi họ đã tham gia những vở nào. Số vở đã diễn, thời gian gắn bó với một đoàn và sự đa dạng vai diễn sẽ cho bạn bức tranh rõ ràng hơn nhiều so với con số lượt theo dõi trên mạng.
- Số vở đã tham gia trong vài năm gần nhất.
- Có gắn bó lâu với một đoàn hay chuyển đoàn thường xuyên.
- Vai diễn trải đều ở nhiều thể loại hay chỉ quanh quẩn một kiểu nhân vật.
Có những nghệ sĩ trẻ diễn rất tốt nhưng lịch sử còn ngắn. Đừng loại họ chỉ vì ít năm kinh nghiệm. Khi xem thử một vở của họ, bạn có thể bất ngờ với sự chắc tay trong từng cảnh diễn.
Cảm nhận diễn xuất trực tiếp: nhìn gì khi ngồi dưới khán phòng
Khi xem kịch, bạn nên chú ý ba điều. Thứ nhất là nhịp thoại: diễn viên có ngập ngừng hay giữ được mạch cảm xúc không. Thứ hai là phản ứng với bạn diễn, tức là họ có thực sự lắng nghe đối phương hay chỉ chờ đến lượt mình nói. Thứ ba là năng lượng duy trì suốt vở, vì trên sân khấu không có cắt cảnh để nghỉ lấy hơi.
Có một lần, chúng tôi xem cùng một vai ở hai đêm khác nhau. Đêm thứ hai, nghệ sĩ giữ nhịp chặt hơn hẳn, và khán phòng lặng đi rõ rệt ngay từ những câu thoại đầu tiên. Đó là thứ bạn chỉ cảm nhận được khi ngồi tại chỗ, và khó đọc được từ bất kỳ bài viết nào.
Dĩ nhiên, cảm nhận này vẫn mang tính cá nhân. Trước khi quyết định, bạn nên đọc thêm nhận xét của nhiều khán giả khác để có góc nhìn cân bằng hơn.
Đọc đúng vai trò của nghệ sĩ trong từng vở
Chương trình vở diễn thường ghi rõ vai chính, vai phụ và vai quần chúng. Vai chính thường gánh gần như cả vở. Nếu bạn muốn xem một nghệ sĩ cụ thể, hãy kiểm tra xem họ có nằm trong vai chính hay không. Vai quần chúng vẫn quan trọng cho không khí chung, nhưng thường không đủ sức hút để bạn mua vé riêng vì họ.
Nếu đi xem lần đầu, hãy chọn vở theo nhân vật mình thích. Lịch thay vai có thể đổi theo từng đợt diễn, nên bạn nên kiểm tra lại trước ngày đi để tránh bất ngờ ở cửa rạp.
Đừng để tin đồn trên mạng xã hội quyết định thay bạn
Mạng xã hội lan truyền rất nhanh, nhưng không phải lúc nào cũng chính xác. Nguồn đáng tin nhất vẫn là trang chính thức của đoàn hoặc sân khấu. Tin đồn về đời tư thường chẳng liên quan gì đến chất lượng diễn xuất, và đôi khi còn gây nhiễu khi bạn đang cố đánh giá một vở.
Theo dõi một nghệ sĩ yêu thích là chuyện hoàn toàn bình thường. Điều nên tránh là để một tin nhanh thay thế cho việc tự xem và tự cảm nhận.
Chọn nghệ sĩ theo nhu cầu xem, không theo số đông
Trước khi chọn, hãy tự hỏi bạn muốn xem kịch nói, kịch gia đình hay kịch thiếu nhi. Bạn đi một mình hay đi cùng trẻ nhỏ? Ngân sách và thời gian rảnh của bạn ra sao? Những câu hỏi đơn giản này thường loại được phần lớn lựa chọn không phù hợp ngay từ đầu.
Gợi ý chung chỉ là điểm xuất phát. Khẩu vị của mỗi người rất khác nhau, nên bạn cần điều chỉnh theo cảm nhận của chính mình. Nếu vở đầu tiên chưa hợp, đừng ngại thử thêm một vở thuộc thể loại khác.
Gợi ý nhanh khi bắt đầu xem kịch
Nếu mới làm quen với sân khấu, hãy bắt đầu từ một vở nhẹ nhàng, có nghệ sĩ bạn đã biết mặt. Cách này giúp bạn dễ tập trung hơn vào cách diễn và không khí sân khấu. Trước buổi đầu, bạn có thể tham khảo cách chọn trang phục khi đi xem kịch sân khấu nhỏ để chuẩn bị chu đáo hơn.
Nếu đã có ý định xem thường xuyên, bạn cũng nên tìm hiểu cách chọn chỗ ngồi phù hợp với từng không gian nhà hát. Chọn đúng vị trí đôi khi quan trọng không kém việc chọn đúng vở. Bạn có thể tham khảo thêm nên chọn ghế nào khi xem kịch ở sân khấu nhỏ.
Tóm tắt nhanh và những điều cần kiểm chứng
Bảy lưu ý trên đều nhằm một mục đích: giúp bạn đánh giá diễn viên bằng thông tin rõ ràng và cảm nhận trực tiếp, thay vì chỉ dựa vào danh tiếng. Các con số như số vở, số năm hoạt động hay giá vé thay đổi theo thời điểm, nên bạn hãy đối chiếu lịch diễn và thông báo chính thức của từng đoàn trước khi mua vé.
Nếu muốn hiểu thêm về con đường của người làm nghề, bạn có thể đọc cẩm nang diễn viên nghệ sĩ. Biết thêm về quá trình rèn nghề, bạn sẽ xem một vở với con mắt sâu hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Diễn viên kịch nói có nhất thiết phải được đào tạo bài bản không?
Không bắt buộc, nhưng đào tạo bài bản giúp họ giữ nhịp và xử lý tình huống trên sân khấu tốt hơn. Nếu bạn đang quan tâm đến việc học diễn xuất, có thể tìm hiểu học diễn xuất ở đâu tại TP.HCM để so sánh các dạng lớp.
Làm sao biết một nghệ sĩ đang diễn vở nào trong tháng này?
Hãy xem lịch diễn trên trang chính thức của đoàn hoặc sân khấu. Đừng dựa vào bài viết cũ, vì lịch diễn thường thay đổi theo từng đợt.
Nên chọn nghệ sĩ nào nếu mới bắt đầu xem kịch?
Hãy chọn vở nhẹ nhàng, có nghệ sĩ bạn đã biết mặt từ trước. Khi đã quen không khí sân khấu, bạn sẽ tự tin hơn khi thử các thể loại khác.
Có nên tin các bảng xếp hạng diễn viên trên mạng không?
Nên đọc để tham khảo, nhưng đừng coi đó là chuẩn mực. Mỗi bảng xếp hạng có tiêu chí riêng và thường thiên về yếu tố nổi tiếng. Cách tốt nhất vẫn là tự xem vài vở và rút ra cảm nhận của chính mình.