Thành Lộc rời IDECAF: lý do chia tay sau hơn 25 năm gắn bó
Thành Lộc rời IDECAF vì khác biệt quan điểm làm nghề và mong tìm lại cảm hứng sáng tạo. Đó là điều ông chia sẻ công khai trong The Khang Show, được báo chí thuật lại tháng 7/2023. Tôi nhìn lại bước chuyển ấy qua lời nghệ sĩ, các mốc sự nghiệp và những vở diễn. Anh chị sẽ thấy việc rời một nơi làm nghề diễn ra qua nhiều bước.
Thành Lộc rời IDECAF vì điều gì?
Theo Tiền Phong ngày 10/7/2023, ông chủ động xin nghỉ khi cảm thấy khó tiếp tục làm việc chung. Ông muốn gặp những người đồng điệu và dành sức cho cách làm nghệ thuật sâu hơn. Cuộc trao đổi với MC Nguyên Khang đặt quyết định ấy trong chuyện lựa chọn môi trường sáng tạo.
Tuổi Trẻ cùng ngày nêu một ví dụ cụ thể liên quan đến vở Hợp đồng mãnh thú. Thành Lộc muốn ghi hình tác phẩm để lưu giữ và làm tư liệu cho lớp trẻ. Theo lời ông được báo dẫn lại, đề xuất đó chưa được phía quản lý chấp thuận.
Tôi chú ý chi tiết ghi hình vì nó chạm đến tuổi thọ của một vở kịch. Sau đêm diễn, người xem giữ ký ức; người học nghề cần thêm tư liệu để quan sát. Một bản ghi giúp xem lại cách ngắt lời, di chuyển và phối hợp giữa các vai.
Ông cũng nói đến nhu cầu thử cách hoạt động khác, với nhiều khoảng dành cho tìm tòi. Tôi hiểu đây là lựa chọn nghề nghiệp được chính nghệ sĩ giải thích. Muốn bàn sâu hơn, cần bắt đầu từ những điều ông đã nói về công việc.
Rời IDECAF khi ấy không đồng nghĩa giải nghệ. Ngày 17/5/2023, Thành Lộc xác nhận ngừng diễn kịch người lớn tại đây. Riêng Ngày xửa ngày xưa số 34, ông vẫn tiếp tục cộng tác trong mùa hè năm đó.
Các mốc giúp hiểu đúng hơn 25 năm gắn bó
Cụm 25 năm xuất hiện trong nhiều tin về cuộc chia tay. Bài Tuổi Trẻ ngày 10/7/2023 lại dẫn lời Thành Lộc nhắc 26 năm. Tôi dùng cách nói hơn 25 năm, đồng thời giữ các mốc năm để anh chị đối chiếu.
Sân khấu IDECAF có mốc thành lập năm 1997, gắn với Huỳnh Anh Tuấn. Khoảng từ 1997 đến 2023 là 26 năm nếu tính theo năm lịch. Con số ấy giúp giải thích cách ghi khác nhau, nhưng chưa xác định đủ ngày tháng cộng tác.
| Mốc | Sự kiện | Điểm cần phân biệt |
|---|---|---|
| 1961 | Thành Lộc sinh tại Sài Gòn | Mốc tiểu sử của nghệ sĩ |
| 1997 | IDECAF thành lập | Mốc sân khấu gắn với thời kỳ làm nghề lâu dài của ông |
| 2001 | Thành Lộc được phong danh hiệu NSƯT | Danh hiệu nghề nghiệp |
| 17/5/2023 | Xác nhận ngừng diễn kịch người lớn ở IDECAF | Vẫn cộng tác Ngày xửa ngày xưa số 34 mùa hè đó |
| 10/7/2023 | Tuổi Trẻ và Tiền Phong đăng lời chia sẻ từ The Khang Show | Ngày đăng báo, không phải ngày quyết định nghỉ |
| 20/9/2023 | Thiên Đăng ra mắt bằng Giáng Hương | Mốc khai trương sân khấu mới |
Thông tin năm sinh và danh hiệu cũng có trong mục Thành Lộc (Wikipedia). Anh chị muốn nối thêm các vai trò có thể đọc hồ sơ nghệ sĩ Thành Lộc. Ông làm cả công việc biểu diễn lẫn đạo diễn.
Bảng cho thấy tin Thành Lộc rời IDECAF và đêm khai trương Thiên Đăng cách nhau nhiều tháng. Vì thế, tôi đọc riêng thông báo ngừng cộng tác, lời giải thích và hoạt động ở điểm diễn mới. Mỗi mốc trả lời một phần khác nhau của câu chuyện.
Những vở diễn khiến cuộc chia tay được chú ý
Ngày xửa ngày xưa là phần ký ức lớn trong quãng nghề tại IDECAF của Thành Lộc. Đây là chương trình sân khấu thiếu nhi, đi qua nhiều câu chuyện và nhiều lứa người xem. Với một gia đình từng đưa con đi xem, tên nghệ sĩ thường gắn liền tên chương trình.
Tiền Phong ngày 10/7/2023 nhắc Bí mật vườn Lệ Chi, Ngàn năm tình sử, 12 bà mụ và Tiên Nga. Những tên vở xuất hiện khi ông bày tỏ mong muốn lưu lại các tác phẩm tâm đắc. Tôi xem danh sách này như gợi ý để đọc lại quãng nghề, thay vì chỉ nhớ cuộc chia tay.
Bí mật vườn Lệ Chi cho thấy một mặt khác bên cạnh sân khấu thiếu nhi. Đây là vở kịch lịch sử của IDECAF do Thành Lộc đạo diễn. Bài VnExpress ngày 7/5/2007 ghi nhận đợt tái diễn sau thời gian ngưng biểu diễn.
Khi đặt chương trình thiếu nhi cạnh một vở lịch sử, anh chị sẽ hiểu sự gắn bó rộng đến đâu. Người nhớ một nhân vật gây cười có điểm xuất phát khác người nhớ một lớp kịch nhiều lời thoại. Cùng tên Thành Lộc, ký ức mỗi người có thể nằm ở một buổi diễn khác.
Tôi thường tra cả tên vở lẫn vai trò của nghệ sĩ khi đọc tư liệu cũ. Một người có thể được nhắc vì đứng diễn, vì dàn dựng, hoặc vì cùng làm cả hai. Cách đọc này giúp nhận ra công sức phía sau những cái tên quen thuộc.
Với người muốn tìm bản ghi, nên xem thông tin đơn vị phát hành và phiên bản trước khi mở. Một trích đoạn ngắn chỉ giữ được phần nhỏ của tình huống. Muốn hiểu nhịp diễn, anh chị cần cả đoạn dẫn tới câu thoại và phản ứng sau đó.
Thiên Đăng mở đầu bằng câu chuyện người làm sân khấu
Sân khấu Thiên Đăng khai trương ngày 20/9/2023 tại tòa nhà IMC, số 62 Trần Quang Khải. Điểm diễn lúc ấy nằm ở tầng 3, thuộc khu vực Tân Định, Quận 1. Giáng Hương được chọn cho buổi ra mắt.
Hồ sơ vở Giáng Hương ghi thể loại nhạc kịch, với Thành Lộc viết bản phóng tác và đạo diễn. Tác phẩm dựa trên Sân khấu về khuya của soạn giả Năm Châu, tức NSND Nguyễn Thành Châu. Nội dung trở về đời sống người nghệ sĩ và cách họ đối xử với nghề.
Theo Tuổi Trẻ ngày 20/9/2023, Thành Lộc đóng Lĩnh Nam, còn Lê Khánh đảm nhận Giáng Hương. Dàn diễn viên hôm ra mắt còn có Hữu Châu, Vân Trang và Hương Giang. Tôi nhìn lựa chọn tác phẩm ấy như cách đưa quan niệm làm nghề lên sàn diễn.
Ở nhạc kịch, lời nói, âm nhạc và động tác cùng tham gia kể chuyện. Khi theo dõi một bản dựng, tôi chú ý lúc nhân vật chuyển từ nói sang hát. Đoạn chuyển ấy có làm rõ điều họ đang nghĩ hay chỉ ngắt câu chuyện đang diễn ra?
Anh chị từng quen Thành Lộc qua kịch thiếu nhi có thêm một hướng để đọc về ông ở Giáng Hương. Còn người quan tâm công việc đạo diễn có thể theo dõi cách nhiều thành phần phối hợp. Tên nghệ sĩ giúp chọn điểm bắt đầu; tác phẩm cụ thể mới cho chất liệu để trao đổi.
Khán giả tiếc nuối và cách đọc tin sân khấu
Phản ứng với cuộc chia tay có cả tiếc nuối lẫn chờ đợi. Tiền Phong ghi nhận có người khó chấp nhận vì Thành Lộc gắn với tuổi thơ của họ. Trong lời đáp, ông nhắc khán giả trẻ còn yêu mến Đình Toàn, Mỹ Duyên và những diễn viên khác.
Đến đêm Thiên Đăng ra mắt, sự quan tâm đã có một biểu hiện cụ thể hơn. Tuổi Trẻ ghi nhận khoảng 100 vé dành cho khán giả bên cạnh phần khách mời. Báo cũng cho biết các suất Giáng Hương kế tiếp khi ấy đã hút người mua vé.
Tôi không dùng lượng vé của một đêm để đại diện cho mọi khán giả. Điều có thể ghi nhận là người xem đã đến với tác phẩm mở màn. Muốn đánh giá một sân khấu lâu dài, cần theo dõi thêm các vở và nhiều đợt diễn.
Với người đọc tin, ngày đăng quan trọng ngang tên nghệ sĩ trong tiêu đề. Một bài viết tháng 5 nói về quyết định nghỉ khác bài tháng 9 thuật đêm khai trương. Khi chia sẻ lại, anh chị nên giữ cả thời điểm để người đọc sau hiểu đúng.
Một trang tin sân khấu cần lưu rõ ngày đăng, tên người viết và lịch sử cập nhật. Khi đặt dịch vụ thiết kế website tin tức, đơn vị làm trang nên yêu cầu hiển thị các mục này. Người đọc sẽ dễ phân biệt bài lưu trữ với thông báo vừa công bố.
Tôi cũng đọc thông tin nghệ sĩ theo từng giai đoạn cộng tác. Danh sách diễn viên của một đêm ra mắt chỉ xác nhận buổi diễn ấy. Khi tìm vé hôm nay, anh chị cần thông báo hiện hành của đơn vị tổ chức.
Việc nên làm trước khi đi xem
- Đọc ngày đăng khi tìm tin Thành Lộc rời IDECAF. Câu chuyện trên thuộc năm 2023; kế hoạch đi xem cần lịch diễn mới được xác nhận.
- Chọn tên vở rồi kiểm tra diễn viên, địa điểm và giờ mở màn của đúng suất. Anh chị có thể dùng mục các bước chuẩn bị khi đặt vé để rà thông tin.
- Hỏi rõ hàng ghế, số ghế, giờ tan dự kiến và điều kiện đổi vé trước khi thanh toán. Với lịch và giá tham khảo, phòng vé chốt lại khi có suất.
