Làm sao để trở thành diễn viên kịch nói? Lộ trình thực tế
Dạo gần đây, chúng tôi nhận được khá nhiều tin nhắn hỏi cùng một câu: làm sao để trở thành diễn viên kịch nói? Nghe thì đơn giản, nhưng phía sau là một quãng đường dài. Bài này chúng tôi ghi lại những gì đã quan sát khi theo dõi các bạn trẻ bước lên sân khấu, không tô vẽ và cũng không hứa hẹn quá đà.
Muốn trở thành diễn viên kịch nói, bước đầu tiên nên làm gì?
Nhiều người nghĩ bước đầu tiên là đi casting hay chụp một bộ ảnh thật đẹp. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, điều đó chưa phải là gốc. Việc cần làm trước hết là rèn nền tảng: kỹ thuật thanh nhạc, ngôn ngữ cơ thể và khả năng đọc hiểu kịch bản. Nền yếu thì khi đứng trên sân khấu, mọi thứ sẽ lộ ra ngay.
Kịch nói khác phim ảnh ở chỗ không có lần quay lại. Trên phim, nếu diễn hỏng một câu thoại, đạo diễn có thể bảo làm lại. Trên sân khấu thì không. Khán giả ngồi ngay trước mặt, nhịp diễn cứ thế trôi. Diễn viên phải tự giữ mạch, phải chịu được ánh nhìn của hàng trăm người lạ suốt gần hai tiếng đồng hồ. Áp lực này là thứ màn ảnh hiếm khi tạo ra.
Trước khi đăng ký lớp, bạn thử tự đánh giá nhanh ba điều. Giọng nói của mình đã đủ vang và rõ chưa? Trí nhớ lời thoại có ổn định không? Khi đứng trước người lạ, bạn có run đến mức quên cả lời hay không? Không ai có đủ cả ba ngay từ đầu. Điều quan trọng là biết mình yếu ở đâu để rèn đúng chỗ đó.
Lộ trình điển hình từ lớp học đến lần thử vai đầu tiên
Con đường phổ biến thường đi qua ba giai đoạn. Chúng tôi chưa từng thấy ai nhảy cóc qua được mà vẫn đứng vững lâu dài.
Giai đoạn đầu kéo dài khoảng sáu đến mười hai tháng, tập trung vào nền tảng diễn xuất và thể chất. Bạn học cách thở đúng, phát âm rõ và di chuyển có chủ đích trên sân khấu. Nghe có vẻ nhàm chán, nhưng chính giai đoạn này quyết định bạn có chịu nổi những buổi tập kéo dài hay không.
Giai đoạn thứ hai là workshop và các vai nhỏ. Bạn có thể đóng quần chúng hoặc vai phụ trong những vở ngắn. Vai nhỏ không đưa tên tuổi lên báo, nhưng nó mang lại cảm giác đứng trước khán giả thật lần đầu. Đây cũng là lúc bạn học được điều lớp học khó dạy: làm sao lấy lại tập trung khi có tiếng ho vang dưới khán đài, hoặc khi đồng diễn quên lời.
Giai đoạn cuối là thử vai, tức casting. Lúc này hồ sơ cần có showreel, một video ngắn ghép các cảnh đã diễn, cùng vài tấm ảnh chuyên nghiệp. Casting là buổi chọn người cho một vai cụ thể. Đạo diễn xem bạn có hợp với nhân vật hay không, chứ không đơn thuần đánh giá bạn giỏi hay dở. Bị từ chối nhiều lần là chuyện bình thường.
Những nghệ sĩ trẻ tại Thiên Đăng đã đi con đường này ra sao
Trong quá trình theo dõi các sân khấu ở Sài Gòn, chúng tôi từng gặp không ít bạn trẻ đang diễn tại Thiên Đăng. Họ không xuất phát từ điểm nào xa lạ. Phần lớn bắt đầu từ lớp cơ bản, sau đó được luyện qua các buổi đọc kịch bản và diễn thử trong phòng tập.
Điểm chung đáng học nhất là sự kiên trì. Có bạn tập đi tập lại một cảnh suốt hai, ba tuần cho đến khi thật sự ổn. Họ chịu nhận góp ý từ đạo diễn, dù có lúc lời góp ý khiến mình khó chịu. Và họ chủ động xin tham gia các vở nhỏ, không ngồi chờ vai lớn tự tìm đến.
Bài học khá rõ: kinh nghiệm đứng diễn thật có giá trị hơn tấm chứng chỉ treo trên tường. Bạn có thể cầm trong tay một tờ chứng nhận mà vẫn chưa biết nên làm gì với đôi tay, đôi chân khi đứng giữa sân khấu. Chỉ khi đứng diễn thật, bạn mới học được điều đó.
Chọn lớp học diễn viên kịch nói phù hợp
Chọn lớp là quyết định nhiều người làm quá vội. Chúng tôi thường khuyên bạn nhìn ba tiêu chí trước khi đăng ký. Thứ nhất, giảng viên phải có kinh nghiệm sân khấu thực tế, không chỉ dạy lý thuyết suông. Thứ hai, sĩ số lớp nên vừa phải để giảng viên còn kịp chỉnh từng động tác. Thứ ba, lớp cần có buổi thực hành trên sân khấu thật, chứ không chỉ tập mãi trong căn phòng kín.
Trước khi chuyển tiền, bạn nên hỏi thẳng vài câu. Lớp có tập kịch bản đầy đủ không? Có hỗ trợ giới thiệu thử vai không? Nếu người tư vấn lảng tránh, đó là tín hiệu nên cân nhắc lại. Hãy cẩn thận với những lớp hứa nổi tiếng nhanh hoặc không nói rõ lộ trình. Diễn xuất là nghề cần thời gian để lắng đọng, không có đường tắt đáng tin nào cả.
Chi phí và thời gian cần chuẩn bị
Các con số dưới đây chỉ là mức tham khảo, không phải bảng giá cố định. Khóa cơ bản thường dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng, tuỳ thời lượng và cơ sở đào tạo. Người học đều đặn thường cần khoảng một đến ba năm để có đủ kinh nghiệm diễn thật và tự tin hơn trước khán giả.
- Học phí khóa cơ bản: khoảng vài triệu đến vài chục triệu đồng.
- Trang phục tập và biểu diễn: tuỳ vở diễn, có khi chỉ vài trăm nghìn.
- Ảnh chuyên nghiệp cho hồ sơ: thường khoảng vài triệu đồng cho một buổi chụp.
- Di chuyển đi casting và tập luyện: phát sinh đều đặn nên cần tính trước.
Những con số này cho thấy nghề diễn đòi hỏi đầu tư cả tiền lẫn thời gian. Nếu chưa sẵn sàng cho cả hai, bạn nên học song song với công việc hiện tại thay vì nghỉ hẳn. Nhiều người làm được điều này nhờ sắp xếp lịch học vào buổi tối hoặc cuối tuần. Nếu muốn so sánh kỹ hơn, bạn có thể đọc bài học diễn xuất bao nhiêu tiền một khóa để hình dung mức đầu tư thực tế.
Xây dựng hồ sơ để được gọi casting
Chúng tôi thấy khá nhiều trường hợp bạn đến casting với hồ sơ gần như trống trơn, rồi thắc mắc vì sao không được gọi lại. Đạo diễn thường xem hồ sơ trước khi gặp người. Một hồ sơ gọn gàng nên gồm ảnh chân dung rõ mặt, một video showreel dài khoảng một đến hai phút, và bản lý lịch diễn xuất ghi rõ các vở đã tham gia.
Nếu chưa có kinh nghiệm, bạn có thể tham gia vở diễn của sinh viên hoặc các workshop ngắn để có tên trong hồ sơ. Một dòng ghi chú nhỏ vẫn tốt hơn một trang trắng. Đồng thời, theo dõi đều đặn thông báo casting từ các nhà hát và đoàn kịch uy tín cũng là việc bạn không nên bỏ qua.
Những sai lầm người mới hay mắc phải
Sai lầm đầu tiên là chỉ học lý thuyết mà ít khi tập trước khán giả. Lý thuyết giúp bạn hiểu, nhưng sân khấu mới cho bạn kinh nghiệm. Sai lầm thứ hai là bỏ cuộc chỉ sau vài lần bị từ chối. Casting trượt là chuyện thường gặp ở mọi diễn viên, kể cả những người đã có tên tuổi.
Sai lầm thứ ba ít người để ý: đánh giá thấp việc giữ gìn giọng nói và thể lực. Diễn kịch nói có thể kéo dài nhiều tiếng mỗi tuần. Giọng bị tổn thương là chuyện nghiêm trọng, nên đừng gào thét khi chưa khởi động kỹ.
Diễn viên kịch nói Sài Gòn: nơi bắt đầu và cơ hội
Sài Gòn hiện có nhiều đoàn kịch và nhà hát đang tuyển diễn viên. Bạn nên tìm hiểu từng đơn vị, xem họ thường dàn dựng loại vở nào và giọng diễn của mình có hợp không. Để nắm bối cảnh rõ hơn, bạn có thể đọc học diễn xuất cho người mới bắt đầu cần gì để có một lộ trình ba bước dễ hình dung.
Nếu có thể, hãy đi xem kịch thường xuyên. Xem nhiều giúp bạn hiểu nhịp sân khấu, cách khán giả phản ứng và cách diễn viên giữ mạch cảm xúc. Ngồi dưới khán đài là cách học rất thực tế mà lớp học khó mang lại đầy đủ. Bạn cũng có thể xem các bài viết về nghề diễn viên để hiểu thêm về môi trường này.
Câu hỏi thường gặp
Không có nền tảng âm nhạc hay múa thì có học kịch nói được không?
Được. Kịch nói chủ yếu cần giọng nói, cơ thể biết kiểm soát và khả năng hiểu nhân vật. Âm nhạc hay múa là lợi thế nhưng không bắt buộc. Nhiều diễn viên giỏi xuất phát từ con số không, rồi học dần những kỹ năng còn thiếu.
Bao lâu thì có thể đi casting vai đầu tiên?
Thông thường sau khoảng sáu tháng đến một năm học đều đặn, kèm vài buổi diễn thử, bạn mới nên cân nhắc đi casting. Thời điểm này tất nhiên phụ thuộc vào mức độ chuẩn bị của từng người.
Có cần bằng cấp chuyên ngành sân khấu điện ảnh không?
Không bắt buộc. Nhiều đoàn kịch đánh giá bạn qua buổi thử vai và kinh nghiệm thực tế hơn là văn bằng. Bằng cấp có ích nếu bạn muốn theo nghề lâu dài và cần nền tảng học thuật, nhưng không phải điều kiện để bước lên sân khấu.
Đang đi làm thì nên chọn lớp học ở đâu tại Sài Gòn?
Hãy ưu tiên lớp có lịch buổi tối hoặc cuối tuần, gần chỗ ở hoặc nơi làm việc để dễ theo đuổi lâu dài. Đừng chọn chỉ vì cái tên nếu lịch học khiến bạn kiệt sức. Học đều đặn bao giờ cũng quan trọng hơn học dồn rồi nghỉ dài.
Nếu bạn đang phân vân nên bắt đầu từ đâu, hãy bước vào một lớp cơ bản và xem nhịp đó có hợp với cuộc sống của mình không. Hành trình này không ngắn, nhưng mỗi buổi tập đều là một bước tiến thật sự.